و هم‌چنين اشعار معروفى كه به ام لقمان بنت عقيل بن ابى طالب نسبت داده شده است ، با حادثه كربلا پيوند نزديك و تنگاتنگ دارد « 1 » . طبرى و ابن اثير هر دو معتقدند كه بنت عقيل اين اشعار را هنگام رسيدن خبر شهادت حسين ( ع ) به مدينه سروده و به همراه جمعى از زنان مىخوانده‌اند . چنان كه نمىتوان منكر پيشگامى افرادى چون عبيد اللّه بن حرّ جعفى ( م 68 ه . ق ) و ابو الاسود الدوئلى ( م 69 ه . ق ) كه وفات آنها در سال‌هاى پس از حادثه‌ى كربلا واقع شده است ، گرديد . شاعران در قرون اوليه‌ى پس از عاشورا با بيان مصائب حسين ( ع ) و حمايت از قيام حضرت در شعر و ادب دلاورانه وارد عرصه شدند كه اين امر از شجاعت و بىباكى آنان حكايت مىكند . قدرت‌هاى حاكم چه در عصر اموى و چه عباسى و پس از آن به خطر اين‌گونه اشعار واقف بودند ، زيرا مشروعيت حاكمان سلطه‌طلب زير سوال مىرفت ، آنان شاعر را مورد تهديد و آزار قرار مىدادند و از همين‌روست كه مرثيه‌هاى حسينى در خفا و منزل به منزل راه رشد و انتشار خود را مىيابد . كميت ، سيد اسماعيل حميرى ، دعبل خزاعى ، منصور نمرى ، عبدى كوفى و دهها تن شاعر ديگر كوشيدند تا اين مشعل را فروزانتر كنند و مظلوميت آل على و ستم آل ابو سفيان را هرچه بيشتر نشان دهند و با اين‌كه سرودن چنان اشعارى در آن روزگار بيم جان در پى داشت نه اميد نان ، شاعران شيعى براى رضاى خدا از مرگ نهراسيدند . كميت نزديك بود جان خود را بر سر قصايد هاشمياتش بگذارد منصور نمرى اشعارش خشم هارون را برانگيخت و دستور قتل او را صادر كرد . دعبل بن على خزاعى ، شاعر آستان امام على بن موسى الرضا ( ع ) كه هرگز كسى را بدين خلوص در اشعار خويش ياد نكرده است ، مراثى بسيار در مصيبت حضرت حسين ( ع ) انشاد كرده است . مقابله و فشار حكومت‌ها ، نه تنها از رشد و انتشار شعر حسينى نكاست كه بر حرارت و سوز آن افزود و به‌گونه‌اى كه شعراى شيعى با از جان گذشتگى و اخلاص به اين فن روآوردند . موضع‌گيرى حكومت‌ها در برابر اين رثاى خالص و بىريا ، موجب منفوريت آنان نزد مردم گرديد و مردم آنها را در ظلمى كه بر حسين ( ع ) رفت ، با يزيديان شريك دانستند . « 2 » در مقابل منع و تهديد حاكمان ، نقش ائمه‌ى اهل بيت ( ع ) در شكوفايى ادب حسينى قابل توجه است . تشويق‌هاى امامان معصوم در اين زمينه ، رنگ دينى و خلوص آن را دو چندان نمود . امامان ما هركدام گروهى شاعر زبده داشتند و به اهميت و تاثير نفوذ شعر توجه مىكرده و توجه مىداده‌اند ، چنان كه نوشته‌اند امام جعفر صادق ( ع ) به شيعه دستور داد شعر شاعر شيعى ، سفيان عبدى را به كودكان و نوجوانان بياموزند تا از سال‌هاى كودكى و آغاز سن ، شور دينى و حماسه‌ى اعتقادى در وجود آنان زنده شود . در زندگى ائمه عليهم السلام برپا نمودن مجلس شعر ، سرودن اشعارى در فضايل و مظلوميت اهل بيت ( ع ) آن‌چنان تشويق شد كه شاعران ، بزرگ‌ترين صله‌ها را دريافت مىكردند و شعر آنان بر بزرگترين اعمال عبادى مقدم داشته مىشد .

--> ( 1 ) - تاريخ طبرى ؛ ج 6 ، ص 221 . كامل ابن اثير ؛ ج 4 ، ص 39 . ادب الطف ؛ ج 1 ، ص 67 . ( 2 ) - واقعه كربلاء فى الوجدان الشعبى ؛ ص 148 .